Mụn trứng cá là gì? Nguyên nhân gây bệnh và nguyên tắc phòng ngừa

1Mụn trứng cá là gì?

Mụn trứng cá là tình trạng bệnh lý da liễu xảy ra khi các nang lông ở dưới da bị bít tắc. Bã nhờn, các tế bào da chết và đôi khi là cả vi khuẩn bịt kín các lỗ chân lông, tạo nên các vết tổn thương gọi là nốt mụn hay nhọt.

Mụn trứng cá thường nổi trên mặt, trán, ngực, lưng và hai bên vai. Thường gặp ở lứa tuổi thanh thiếu niên mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị mụn trứng cá. Ở độ tuổi thanh thiếu niên, mụn trứng cá thường phổ biến hơn ở nam giới, nhưng ở tuổi trưởng thành, nó phổ biến hơn ở phụ nữ.

Mụn trứng cá là tình trạng da bị tổn thương

2Phân loại và dấu hiệu mụn trứng cá

Mụn đầu đen: Mụn đầu đen là mụn có nhân hở trên bề mặt da, chứa đầy bã nhờn thừa và tế bào da chết. Nhân mụn nhô lên tiếp xúc với không khí bên ngoài, sau một khoảng thời gian sẽ bị oxy hóa tạo thành màu đen.

Mụn đầu trắng: Mụn trứng cá hay còn gọi là mụn nhân ẩn dưới da được hình thành do tích tụ quá nhiều dầu và tế bào chết gây bít tắc lỗ nang lông.

Mụn sần: Mụn sần hay sẩn, là những mụn trứng cá bị viêm, tạo thành những vết sưng nhỏ màu đỏ hoặc hồng trên da, đây là tình trạng mụn trứng cá trung bình. Nặn mụn hoặc bóp có thể làm cho tình trạng viêm trở nên nặng hơn và dẫn đến sẹo mụn.

Mụn mủ: Mụn mủ là một loại mụn viêm khác, hình thành do các lỗ chân lông bị tắc nghẽn nặng và xuất hiện tình trạng viêm nhiễm do ứ đọng bã nhờn nhiều, thường chứa đầy mủ trắng hoặc vàng. Nên tránh chọc thủng hoặc bóp mụn mủ, vì điều này có thể gây ra sẹo hoặc đốm đen phát triển trên da làm tình trạng viêm trở nên nặng hơn.

Mụn bọc: Mụn bọc (u nang) là những nốt mụn sưng viêm và có kích thước tổn thương lớn, chứa đầy mủ trông giống như nhọt. Mụn bọc thường cứng và có thể gây đau, do đó thường chỉ nên được điều trị bởi bác sĩ da liễu.

Mụn nang: Mụn nang là tình trạng mụn trứng cá nặng với những vết sưng viêm lớn. Mụn phát triển sâu bên trong da và thường gây đau. Nó có dạng như túi kín chứa đầy chất lỏng, mủ và giống như những hạt đậu lớn dưới bề mặt của da. Giống như mụn bọc, mụn nang nên được điều trị bởi bác sĩ da liễu vì chúng có thể để lại sẹo.

Có 6 loại mụn trứng cá thường gặp

3Nguyên nhân gây ra mụn trứng cá

Có 3 nguyên nhân chính gây ra mụn trứng cá, bao gồm:

• Nang lông sản xuất quá nhiều dầu (bã nhờn).
• Tế bào da chết tích tụ trong lỗ chân lông.
• Vi khuẩn tích tụ trong lỗ chân lông.

Ở người mắc mụn trứng cá, các tuyến bã nhờn sản xuất quá nhiều bã nhờn và lượng bã nhờn dư thừa này sẽ trộn với các tế bào da chết, tạo thành nút trong nang lông. Nếu các nút này nằm ngoài bề mặt da, nó sẽ lồi ra ngoài, tạo thành mụn đầu trắng. Còn nếu nang bị tắc, nhân mụn có thể mở ra ngoài da, tạo thành mụn đầu đen.

Mặt khác, các vi khuẩn vô hại sống trên da sau đó có thể lây nhiễm và gây viêm các nang lông bị tắc, gây ra mụn mủ, mụn sẩn, mụn bọc hoặc mụn nang.

4Các mức độ của bệnh mụn trứng cá

Mụn trứng cá nhẹ

Mụn trứng cá nhẹ chủ yếu bao gồm mụn đầu trắng và mụn đầu đen, với một số ít mụn sẩn và mụn mủ. Tình trạng mụn trứng cá được coi là “nhẹ” nếu có ít hơn 20 mụn đầu trắng hoặc mụn đầu đen, ít hơn 15 nốt sưng viêm hoặc tổng cộng ít hơn 30 nốt mụn.

Mụn trứng cá trung bình

Nếu có từ 20 đến 100 mụn đầu trắng hoặc mụn đầu đen, 15 đến 50 nốt sưng viêm hoặc tổng cộng 30 đến 125 nốt mụn thì tình trạng mụn này được coi là trung bình. Ngoài ra, các nốt mụn này chủ yếu xảy ra ở trên mặt.

Mụn trứng cá nặng

Những người bị mụn nang nặng thường có nhiều u nang và nốt sần bị viêm gây đau. Mụn có thể chuyển sang màu tím hoặc đỏ đậm, thường để lại sẹo. Ngoài ra, các nốt mụn này còn có thể xảy ra ở lưng và ngực.

Có thể phân biệt các loại mụn trứng cá thông qua nốt mụn

5Yếu tố làm gia tăng khả năng bị mụn trứng cá

Các chuyên gia vẫn không biết chính xác lý do tại sao một số người bị mụn trứng cá còn những người khác thì không. Tuy nhiên, các yếu tố nguy cơ gây mụn trứng cá được xác định bao gồm:

Tuổi tác: Tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi đều có khả năng bị mụn trứng cá, nhưng phổ biến nhất ở thanh thiếu niên.

Thay đổi nội tiết tố: Mụn trứng cá phần lớn là một tình trạng thay đổi nội tiết tố do androgen (testosterone) điều khiển.
Androgen là hormon tăng lên ở nam và nữ trong tuổi dậy thì, làm cho tuyến bã nhờn to ra và tạo ra nhiều bã nhờn hơn.

Điều này này kết hợp với vi khuẩn bề mặt trên da và các chất tiết ra từ các tuyến của cơ thể có thể dẫn đến mụn trứng cá. Ngoài ra, sự thay đổi nội tiết tố ở phụ nữ trong một số giai đoạn như thời kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mang thai hoặc hội chứng buồng trứng đa nang cũng có thể dẫn đến nổi mụn.

Tiền sử gia đình: Kết quả từ một nghiên cứu đã phát hiện rằng nếu cả cha và mẹ đều bị mụn trứng cá thì bạn có nhiều khả năng bị tình trạng mụn trứng cá nghiêm trọng hơn khi còn nhỏ, điều này cũng tương tự ở tuổi trưởng thành.

Tác dụng phụ của một số loại thuốc: Một số thuốc như Lithium, một số loại thuốc kiểm soát sinh sản nội tiết tố, thuốc chống co giật và steroid có thể gây nổi mụn.

Yếu tố khiến mụn trứng cá nặng hơn

Những yếu tố sau đây không gây ra mụn trứng cá, nhưng có thể khiến cho mụn nặng hơn, bao gồm:

• Mặc quần áo bó sát và đội mũ, chẳng hạn như mũ bảo hiểm thể thao.
• Ô nhiễm không khí và một số điều kiện thời tiết khác, đặc biệt là khi độ ẩm cao.
• Sử dụng các sản phẩm chăm sóc da (như sữa rửa mặt, kem, kem dưỡng ẩm) và mỹ phẩm có hàm lượng dầu cao.
• Stress, mệt mỏi kéo dài, thường xuyên thức khuya làm tăng nồng độ hormone cortisol.
• Dùng tay nặn mụn.
• Sử dụng một số loại thực phẩm, bao gồm thực phẩm giàu carbohydrate tinh chế, chẳng hạn như bánh mì và khoai tây chiên có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ một số sản phẩm từ sữa và chế phẩm từ sữa dường như cũng làm trầm trọng thêm tình trạng mụn trứng cá.
• Dầu mỡ: bạn có thể bị mụn nặng hơn khi thường xuyên làm việc trong khu vực nhiều dầu mỡ như chiên rán trong nhà bếp.
• Hút thuốc lá.
• Lạm dụng xà phòng.

6Biến chứng của mụn trứng cá

Sẹo

• Sẹo xảy ra khi mụn thâm nhập vào lớp trên cùng của da và làm tổn thương các lớp da sâu hơn.
• Tình trạng viêm nhiễm làm cho lỗ chân lông của bạn sưng lên và thành lỗ chân lông bị phá vỡ, gây tổn thương da.
• Bất kỳ loại nốt mụn nào cũng có thể dẫn đến sẹo, đặc biệt là các loại mụn nghiêm trọng (nốt sần và u nang) khi vỡ ra và làm tổn thương vùng da lân cận.
• Các mụn nang nặng có thể gây ra sẹo đáy nhọn, sẹo lõm, hoặc sẹo phì đại, sẹo lồi. Sẹo cũng có thể xảy ra nếu bạn cạy hoặc bóp các nốt mụn.

Mụn viêm áp xe:

• Mụn viêm có kích thước lớn, nổi trội hơn rất nhiều lần so với mụn trứng cá thông thường.
• Chúng nổi thành u trên da và có thể to lên như quả trứng, gây ra rất nhiều đau đớn, thậm chí có thể khiến người bị mụn lên cơn sốt, người mệt mỏi.
• Mụn áp xe vỡ sẽ giải phóng ra rất nhiều dịch mủ và vi khuẩn. Nếu không được xử lý, dịch mủ và vi khuẩn sẽ thấm vào các lỗ chân lông hoặc các mụn xung quanh, khiến mụn viêm bùng phát.

Vấn đề về tâm lý

• Mụn trứng cá có thể gây rối loạn sức khỏe tinh thần vì nó ảnh hưởng đến ngoại hình và sự tự tin của bạn.
• Mụn trứng cá do nguyên nhân sinh lý tuổi dậy thì là thách thức tâm lý đối với thanh thiếu niên.
• Ngoài ra, bạn có thể bị trầm cảm, chán nản, tuyệt vọng, ít quan tâm hoặc thích thú khi làm mọi việc.

Biến chứng của mụn trứng cá ảnh hưởng lớn đến tâm lý thanh thiếu niên

7Chẩn đoán mụn trứng cá

Bác sĩ có thể chẩn đoán mụn trứng cá bằng cách khám da liễu. Thông qua kiểm tra vùng mặt, ngực hoặc lưng của bạn để tìm các loại nốt mụn khác nhau: Mụn cám, sẩn, mụn mủ, mụn bọc, nang, tập trung chủ yếu ở vùng tiết nhiều bã nhờn như mặt, lưng và ngực; ít khi xuống quá thắt lưng.

Ngoài ra, bạn cũng có thể được hỏi về các yếu tố nguy cơ gây mụn trứng cá, như:

• Bạn có đang căng thẳng gần đây?
• Bạn có tiền sử gia đình bị mụn không?
• Nếu là phụ nữ, bạn có bị mụn trong kỳ kinh nguyệt không?
• Bạn hiện đang dùng thuốc gì?

Bạn có thể sẽ không cần thực hiện bất kỳ xét nghiệm nào để chẩn đoán mụn trứng cá, nhưng bác sĩ cũng có thể yêu cầu một số xét nghiệm để chẩn đoán các bệnh liên quan nếu bạn bị mụn bùng phát đột ngột và nghiêm trọng, đặc biệt với người lớn.

Không cần thiết phải xét nghiệm khi chẩn đoán mụn trứng cá

8Cách điều trị mụn trứng cá

Điều trị mụn trứng cá nhẹ

Đối với mụn trứng cá nhẹ, bạn có thể tự ra nhà thuốc mua các sản phẩm trị mụn không kê đơn và điều trị tại nhà.

 

 

Xem thêm>>> 10 lời khuyên ngăn ngừa mụn trứng cá 2024